Tezhip Sanatı Nedir ? Nasıl Yapılır ? Malzemeleri Nelerdir ?

Türk süsleme sanatlarının başında tezhip sanatı gelir. ‘’Tezhip’’ Arapça ‘’altın’’ anlamına gelen’’ zeheb’’ sözcüğünden türemiştir. ‘’Altınlamak’’, ’’yaldızlamak’’ anlamına gelen tezhip, el yazması kitap sayfalarına, hat levhalara, hilye-i şeriflere, ferman ve tuğralara altın tozu ve birtakım özel boyalarla yapılan ince süslemelerdir. Eski bir süsleme sanatı olan tezhibe, en çok dini yazmalarda rastlanır. Özellikle Kuran’ın ilk ve son sayfalarında, sure başlarında, ayetleri ayırmak için nokta yerine geçen küçük yıldız ve çiçek biçimindeki motiflerde tezhip yöntemi kullanılmıştır.

tezhip sanatı nedir

Bu sanatta temel malzeme altın ya da boyadır. Altınla birlikte kullanılan renkler klasiktir örneğin bedahşi laciverti, Türk kırmızısı, Türk mavisi ( turkuaz) gibi. Altın, dövülerek ince bir tabaka haline getirilmiş varak olarak kullanılır. Altın varak su içinde Arap zamkıyla ezilerek, fırçayla sürülecek boya kıvamına getirilir. Altın varak doğrudan yapıştırılarak da kullanılabilir, ancakince süslemeler için ezme yöntemi tercih edilir. Altının parlaması da tezhip sanatının bir parçasıdır. Parlak yüzeyli bir taş olan akik, altın yüzeye sürülerek, yapılan tezhibin parlak bir görünüm alması sağlanır.

Türk tezhip sanatının Anadolu Selçuklulardan başlayarak Osmanlılara kadar uzanan bir geçmişi vardır. Padişahlara, vezirlere, devlet büyüklerine, tanınmış kişilere sunulan ya da her çeşit özel yazma kitabı tezhiplemek eski nir uygulamadır. Tezhiple süslenmiş bu eserlere ‘’müzehhep’’, bu sanatla uğraşan kişilere de ‘’müzehhip’’ denilir. Sadece altınla yapılan tezhibe ise ‘’halkari’’ denir. En eski tezhip örneklerinden biri, bugün Topkapı Sarayı Kütüphanesi’nde bulunan 1131 tarihli bir Kuran sayfasıdır.

tezhip sanatı örnekleri

Fatih Sultan Mehmet dönemi, bir çok sanat dalında olduğu gibi, tezhipte de bir doruk noktasıdır. Türk sanatının klasik renk zevkini, ince, estetik anlayışını yansıtan bu sanatın ürünleri, günümüzde dünya müzelerini halen süslemeye devam etmektedir.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here